System+

“Shit…” Ze kijkt naar alle blaadjes die door de gehele ruimte op de grond liggen. Op elk blaadje staat de naam van een collega geschreven. Sommige blaadjes liggen dicht bij elkaar, anderen weer wat verder weg. Het is het einde van een opstelling.

Een uur eerder ben ik met mijn coachee -laten we haar Mara noemen- begonnen aan deze opstelling. Een opstelling naar aanleiding van het thema grenzen aangeven. Waarom is grenzen aangeven -nee zeggen- zo lastig? Voor Mara is het zodanig lastig dat ze het zelden doet. Dit leidt tot stress, constant bezig zijn en nauwelijks tijd voor zichzelf hebben.

De opstelling begint met zelf haar plaats in de ruimte innemen: waar wil je staan in deze kamer? Na even heen en weer lopen, staat ze stil midden in de kamer. “Deze plek voelt lekker” zegt ze terwijl ze me aankijkt en stevig haar beide voeten op de grond zet.

Tijd om haar collega’s erbij te halen. Voor elke collega waar ze dagelijks mee samenwerkt, legt ze een blaadje neer met daarop de naam van de betreffende persoon. Als alle collega’s hun plek gekregen hebben, vraag ik haar weer te gaan staan op haar eigen plek en me te vertellen wat ze waarneemt.

“Ik voel me heel onrustig, vind het lastig om stil te blijven staan op deze plek.” “Volg die impuls maar, beweeg.” Ze begint rondjes te lopen: rondjes om de plek waar ze eerder nog heel stevig stond.

“Wie of wat zou de onrust die je nu ervaart kunnen verminderen, al is het maar een heel klein beetje?” “M’n vriend die me steunt,” zegt ze na een korte stilte. Het blaadje met de naam van haar vriend legt ze vlak naast haar eigen plek neer en ze gaat weer staan op haar plek. Nog steeds bespeur ik onrust. Ik vraag haar naast me te komen staan en opnieuw een plek voor zichzelf in de ruimte te kiezen. Ze loopt wat heen en weer en blijft dan staan.

Nu staat ze aan de rand van de ruimte en kijkt naar de blaadjes die allemaal, zonder uitzondering, met hun ‘kijkrichting’ naar haar toe liggen. Ze voelt nu waarom ze geen ‘nee’ durft te zeggen: iedereen kijkt naar haar. Zij is degene die altijd het initiatief neemt, die de kar trekt. “Als ik nee zeg, stel ik iedereen teleur. Dan worden ze boos of juist verdrietig. Dat wil ik niet, dus zeg ik ja! Shit…”

Mara heeft in deze opstelling ontdekt dat haar ‘geen nee durven zeggen’ te maken heeft met ‘door iedereen aangekeken worden vanuit diverse stadia van teleurstelling, boosheid en verdriet.’

Nu hebben we een mooi aanknopingspunt om verder te werken.

Als Mara effectief ander gedrag wil gaan vertonen, zal ze eerst op zoek moeten gaan naar wat er op zo’n moment van binnen met haar gebeurt. Om preciezer te zijn, wat er gebeurt met haar autonome zenuwstelsel.

Alleen al de gedachte dat ze iemand teleurstelt, zorgt ervoor dat haar autonome zenuwstelsel wordt getriggerd: ze raakt gespannen, krijgt last van haar maag, hoofdpijn en kan er niet van slapen. Daarom heeft haar systeem zichzelf aangeleerd dit voor te zijn: bij Mara kun je altijd terecht, ook al gaat dit ten koste van haarzelf.

Een stapje terug. Om te snappen hoe dit werkt moet je weten dat je zenuwstelsel ieder moment de omgeving scant op veilig of onveilig. De kans is groot dat Mara in het verleden een keer ‘nee’ gezegd heeft en dat daarop van de ander een zodanig heftige reactie kwam, dat haar systeem besloot: “dit nooit meer”. Veiligheid is namelijk het enige doel van haar (en ook mijn en jouw) autonome zenuwstelsel. Zorgen dat je veilig bent, dat je nooit meer dat nare gevoel van een heftige reactie hoeft te ervaren.

Nieuw gedrag

Om jouw reacties en gedrag duurzaam te veranderen, is het nodig dat je tijdens die verandering dichtbij jezelf kunt blijven. In ‘zenuwstelsel-taal’: dat je stevig in je Window of Tolerance zit. Dan voelt je zenuwstelsel zich veilig, ook wanneer je omgeving aangeeft even niet zo blij te zijn met de nieuwe jij.

Wanneer je zenuwstelsel in zijn Window (Dominique noemt dat de ‘chillzone’) zit, maak je helder onderscheid tussen wat van jou is en wat van de ander. Je geeft rustig je grenzen aan zonder mee te gaan in of overweldigd te worden door de reactie van de ander.

Onderzoeken wat er in Mara’s zenuwstelsel gebeurt op het punt dat ze ‘nee’ wil zeggen en welke emoties en gedachten dan wakker worden, is de sleutel. De sleutel tot steeds vaker en vanuit rust wél ‘nee’ zeggen.

In de nieuwe jaartraining van Morgan’s gaan we jouw externe systemen (werk én privé) verbinden met jouw interne systeem. Je brengt thema’s in waar je in je werk en/of privéleven anders mee om wilt gaan. Door middel van systeemopstellingen gaan we meer informatie verzamelen over deze thema’s en jouw bijbehorende gedragspatronen.

Je krijgt helderheid over je talenten en je conflictstrategieën en in hoeverre deze verankerd zijn in jouw gedachten, emoties en fysieke systeem. Om preciezer te zijn: in jouw autonome zenuwstelsel. Het doel van de training? Leren hoe je vanuit de ‘chillzone’ van jouw systeem kunt handelen en reageren. In het geval van Mara: nee zeggen zonder angst de ander teleur te stellen, het initiatief (af en toe) ook aan anderen te laten.

Meer info over deze jaartraining vind je hier.